Een blog van dr. Kasper Janssen, sportarts

Uitdaging van 2020, kans voor 2021: LEEFSTIJLGENEESKUNDE!

Kasper Janssen

Blog geschreven door dr. Kasper Janssen, sportarts www.desportarts.nl

Hoe gezond begon uw 2020?

Zelf was ik druk met het opbouwen van mijn eigen praktijk als sportarts in de Julius Gezondheidscentra, Leidsche Rijn Utrecht. Ook gaf ik als spreker workshops over slaap en herstel in ziekenhuizen en bedrijven. Er was veel positieve aandacht voor de powernap op het werk, zelfs Eva Jinek bleek fan. De workshopaanvragen stroomde binnen. Ook had ik de ambitie om voor een tweede maal het ‘Duurzaam presteren’ congres te organiseren samen met ARKO sports media. Ik was eigenlijk te druk, maar vertelde op feestjes (zucht, ja, dat kon toen nog…) dat ik ‘lekker bezig’ was. Helaas werd snel duidelijk dat het helemaal anders zou lopen dit jaar…

COVID arriveerde vrij laat in Nederland. Net na carnaval begonnen de eerste verdenkingen op een verspreiding in Nederland serieus aandacht te krijgen. Ik weet nog dat ik op Twitter de heftige beelden en verhalen vanaf de Intensive Care uit ziekenhuizen in Italië zag binnenkomen.

Een dag later belde ik mijn moeder of ze alsjeblieft voorzichtig wilde zijn in haar sociale contacten. Op de tennisbaan vroeg ik mijn teamgenoten een beetje beschaamd om me maar geen high five ’s meer te geven bij een gescoord punt. Twee dagen later was heel Nederland getuige van onze automatismen, Rutte schudde na zijn waarschuwing ‘geen handen schudden’ de RIVM baas als vanzelfsprekend de hand bij het weglopen.

Enkele weken later liggend op een zelf meegebracht matje tijdens mijn wekelijkse yin yoga les vroeg ik me af of de luchtafzuiging wel aan stond. Ondertussen was ik nog gewoon aan het werk in mijn praktijk. Wel of geen mondkapje op, het lijkt nu 9 maanden later zo’n achterhaalde discussie. De intelligente lockdown bleek onafwendbaar. In mijn tweede baan als arbo-arts kreeg ik al snel te maken met de ellende in de verpleeghuizen. Daar waren helemaal geen mondkapjes beschikbaar, zelfs niet voor de medewerkers die zich kwetsbaar voelden en er actief om vroegen. De eerste positieve gevallen volgde al snel. Het ene na het andere Corona protocol werd aangepast, maar de onzekerheid bleef.

Tijdens die intelligente lockdown in april kwam ik na de onzekerheid van het begin juist tot rust, zoals later bleek te gelden voor meer thuiswerkers. Ik begon te vloggen: met ‘Start Running’ hoopte ik een aantal stilzittende teamsporters op het idee te brengen om te gaan hardlopen. Pas toen mijn praktijk voor sportgeneeskunde helemaal stil viel, minder sport = minder blessures, werd ik weer onrustig. Ik stelde mezelf de mogelijk voor u ook bekende vragen. Hoe lang zou dit gaan duren? Kan ik mijn kosten wel blijven betalen? Moet ik NOW gaan aanvragen? Gelukkig had ik snel een extra opdracht als arbo-arts voor ENRGY in business. Het voelde fijn om in mijn rol als arbo-arts vragen over COVID te beantwoorden. Alsof ik daardoor zelf meer grip op de onzekere situatie kreeg.

Waar de economie begin 2020 nog rood aanliep van inspanning, hadden we tijdens de lockdown ineens weer frisse lucht met al het stilgevallen verkeer en de rem op de industrie. De CO2 doelen worden dit jaar met gemak gehaald. De maatregelen sloegen ook een gat in mijn sociaal leven. Bijna iedereen was tijdens de eerste golf nog voorzichtig. De eerste kennissen van mij die positief testten werden gelukkig niet heel ziek. Ik beperkte me tot korte bezoekjes aan mijn moeder, zusjes en beste vrienden. Wielrennen deed ik alleen nog met m’n beste vriend, op extra afstand, want tja de luchtstroom… Ik werd er bijna paranoia van: mijn handen letterlijk ‘kapot’ wassend, zoals Rutte graag zegt, achterdochtig bij elke kuch of openbare deurklink die vastpakte. Het voelde nog onwennig, alsof het elke ochtend weer voorbij kon zijn.

In de zomer begonnen de eerste patiënten te herstellen van hun COVID infectie. Vermoeidheid en inspanningsintolerantie bleken meer regel dan uitzondering voor mensen die het flink te pakken hadden. De term long-COVID dook overal op en hele facebook patiëntengroepen werden opgericht.

Onze Vereniging voor Sportgeneeskunde reageerde gelukkig vlot met een advies Nazorg COVID-19 voor herstel van fysieke fitheid.

Kasper Janssen blog sportarts

In mijn praktijk had ik snel een COFIT traject ingericht. Via de Siilo en Prisma app ontving ik verwijzing van huisartsen vanuit de regio Utrecht en verder. Er bleek een grote behoefte te bestaan aan specialistisch advies. Ik merkte dat veel mensen zich niet gehoord voelden en blij waren met mijn sportgeneeskundige advies o.b.v. een inspanningstest dat ze duidelijkheid gaf over hun belastbaarheid: uw hart en longen zijn oké, dit zie ik vaker, probeert u te remmen, kleine stappen te nemen, aandacht te hebben voor inspanning – herstel en ga niet te snel.

Pas laat in 2020 ontstond er naast de inmiddels door velen vervloekte maar zo belangrijke maatregelen aandacht voor een gezonde weerstand als bescherming tegen het virus. Waar eerst vooral werd ingezoomd op overgewicht als boosdoener werd nu ook eindelijk het effect van stress, gezonde voeding, fysieke fitheid en slaaptekort onderkend. O.a. Max Masterclass, waarin ik als gastspreker mocht optreden, besteedde hier uitgebreid aandacht aan. Natuurlijk werd er ook snel naar extra vitamines gegrepen voor onze weerstand, vitamine D gooide weer hoge ogen. Vanuit mijn ervaring in de topsportmedische begeleiding adviseer ik al jaren Vit C, Vit D, zink, quercetine en handen wassen als bescherming tegen virale infecties. Voor mijzelf was het daarom een kleine, logische stap, ook hier aandacht aan te besteden.

Nu tegen het einde van uitdagend COVID jaar 2020 zie ik een aantal opvallende positieve ontwikkelingen in de geneeskunde voor 2021. Waar de sportgeneeskunde naast inspanning al decennia aandacht heeft voor voeding, ontspanning en herstel staat er nu ook een brede medische beweging op die zich richt op leefstijlgeneeskunde, zoals bijvoorbeeld de Vereniging Arts en Leefstijl. Hoe sterk deze nieuwe stroming is binnen de geneeskunde werd mij onder andere duidelijk tijdens een online bijeenkomst van het Radboud UMC waarin intensivist Hugo Touw een pleidooi hield voor preventie en duurzame zorg als oplossing voor onze (Corona)zorg crisis.

‘Sturen op gezondheid betekent ook dat we ons veel meer moeten richten op preventie. Ook tijdens deze coronaperiode is dat van groot belang. Op tijd naar bed, regelmatig sporten, het gebruik van alcohol beperken, niet roken en gezond eten zijn eenvoudige maatregelen die de weerstand tegen het virus waarschijnlijk kunnen verhogen.’

Niet behandeling, maar preventie van ziekte als oplossing voor onze kwetsbare samenleving.

Student en Leefstijl coronaDat deze nieuwe aanpak de toekomst heeft blijkt ook uit het enthousiasme van een steeds groter wordende groep geneeskunde studenten die zelfstandig Stichting ‘Student en leefstijl’ oprichtten. Ze vinden al sinds 2017 dat VWS te weinig vaart maakt met eerdere beloften om leefstijlgeneeskunde in de geneeskundestudie op te nemen. Hun visie is dat leefstijl als preventieve maatregel dan wel medicijn een prioriteit moet worden van artsen, patiënten, burgers, bedrijfsleiders en de politiek. Op een laagdrempelige manier brengen zij de leefstijlgeneeskunde onder de aandacht, o.a. via Instagram. Zeker een tip om ze te volgen!

De meest recente oproep van de leefstijlgeneeskunde is de brief, ondertekend door ruim 2.300 zorgverleners aan minister Hugo de Jonge, minister Tamara van Ark en staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In deze brief staan argumenten waarom het belangrijk is om (juist nu) in deze coronatijd een gezonde leefstijl aan te houden en dit breed te communiceren. Inzet is de campagne ‘Zorg goed voor jezelf’ van de overheid verder uit te breiden naar meer aandacht voor preventie en leefstijlgeneeskunde in 2021. Uiteraard heb ik zelf deze brief ook ondertekend. Vanuit de Vereniging voor Sportgeneeskunde mag u in 2021 een initiatief verwachten rondom ‘Exercise is Medicine’. Daarin zullen wij als sportartsen samen met andere medisch specialisten het voortouw nemen om beweging als medicijn op de kaart te zetten in Nederland. Leefstijlgeneeskunde, een kans op een gezond(er) 2021, ook voor u!